Gemeentewapen: de Zijpe [logo Zijper Museum] [logo Geregistreerd Museum]

navigatiebalk
[Homepage ZM] --> [Canon van Zijpe] --> [1610]

Canon van (de) Zijpe
overzicht
-2600   719   920   1200   1230   1421  
1551   1552   1553   1557   1596   1597   1600   1609   1610   1669   1701   1722   1733   1785   1799  
1800   1817   1819   1845   1846   1865   1880   1898   1912   1913   1916   1929   1934   1940   1957   1960   1970   1997   1999

Venster 15:
1610: Aanleg van de zanddijk tussen Callantsoog en Huisduinen (de ‘grote Zanddijk’ of Oldenbarneveltsdijk)

De strandwal tussen Callantsoog en Huisduinen, ontstaan in de late Middeleeuwen, was omstreeks 1600 zo hoog geworden, dat de zee er alleen bij hoge vloeden overheen kwam. Maar bijvoorbeeld in 1602 gebeurde dat twee keer. Achter deze strandwal, ten oosten ervan, lagen de lagere waard- en wadgronden van het Buitenveld of ’t Koegras, die ruim 200 jaar later bedijkt zouden worden. [zie venster 1816/17]

Aanleiding
De watersnood van 20 januari 1610 zette vanuit het westen de pas bedijkte Wieringerwaard weer onder water. Razendsnel besloten de Staten van Holland en West-Friesland om een dijk over de strandwal tussen Callantsoog en Huisduinen aan te leggen. Inmiddels waren daar al rietschuttingen geplaatst en de zo opgestoven stukken met helm beplant. Adriaen Anthonisz. [zie venster 1596/97], maakte het plan voor deze dijk. Voor 60.000 gulden zou het moeten kunnen en Johan van Oldenbarnevelt [zie kader] maakte zich er sterk voor. De kosten beliepen uiteindelijk 279.517 gulden – ook toen al forse overschrijdingen dus. Omdat Amsterdam een grote lening verstrekte, kon de boel uiteindelijk gefinancierd worden.


De grote Zanddijk Callantsoog-Huisduinen op de kaart van Antonis Metius, 1619

Biervoorziening
Binnen drie maanden was de klus geklaard. Voor de vele arbeiders, die in mei/juni/juli 1610 aan de dijk werkten, werd vrijstelling van de belasting op ‘klein bier’ gevraagd. In een tijd waarin zout hét conserveermiddel voor voedsel was en het eten dus bremzout. Daar kreeg men veel dorst van, maar het water was meestal van te slechte kwaliteit om te drinken. En dus dronk men veel licht bier. Bijna in elk aannemingscontract vinden we de biervoorziening geregeld.
Op de hoge gronden tegen de Helmdijk van Callantsoog werd een ‘bekwame hut’ geplaatst om als onderkomen te dienen voor inspecterende bestuurders. Deze keet zou de aanzet worden van Groote Keeten (buurtschap).

Aan de Noordzeezijde stoof de dijk aan en er ontstond geleidelijk een brede duinenrij. De dijk is inmiddels op veel plaatsen overstoven en niet meer als zodanig te herkennen. Aan de zuidzijde ontstond een grote vallei: het Botgat. Kort na 1800 en in 1953 vonden daar doorbraken plaats. Gelukkig zonder al te grote gevolgen.


Kaart door Dirck Abbestee, 1672

Wie was Johan van Oldenbarnevelt (1547-1619)
Hij was vanaf 1586 landsadvocaat/raadspensionaris en regeerde eigenlijk, met prins Maurits als legerleider, ons land in wording. Het was de tijd van de Opstand tegen de Spaanse overheersing: de 80-jarige oorlog –vanaf 1568. “Zijn doortastende optreden leidde in korte tijd tot het ontstaan van de machtigste staat ter wereld: de Republiek der Verenigde Nederlanden”, aldus zijn biograaf B. Knapen.

Van Oldenbarbevelt was getrouwd met een ‘vrouw met karakter’ en legde door dit huwelijk de grondslag voor zijn later zo grote vermogen. Dat belegde hij vooral in landbouwgrond, naar zijn motto “geen geld te avonturen dan daar de ploeg gaat”. Zijn kennis en passie lagen vanouds bij bedijking en inpoldering en daar zien we hem geregeld als participant en projectontwikkelaar optreden. In Noord-Holland investeerde hij op grote schaal in de bedijkingen en droogleggingen. Te paard ging het dan, tussen de regeringszaken door, over het strand van Scheveningen naar de Zijpe of Alkmaar om de stand van zaken op te nemen.


Johan van Oldenbarnevelt (1547-1619), groot stimulator van de zanddijk

Zo was hij op 29 september 1598 in de Zijpe, waar hij ten huize van Jacob Saskers in de polder V enige verteringen gebruikte. Hij kocht ook landerijen in de Zijpe, in de polder C, park van de kleine d (noordelijk deel), ongeveer ter hoogte van nu Grote Sloot 244 tussen St. Maartensbrug en Schagerbrug. In de Wieringerwaard hoorde hij in 1610 bij de grootgrondbezitters. Hij had dus zelf ook direct belang bij de aanleg van de zanddijk tussen Callantsoog en Huisduinen, die naar hem genoemd is. In die tijd, waarin de regenten vooral ook zeer goed voor zichzelf en hun familie zorgden, was dat niet uitzonderlijk.


Profielen grote Zanddijk Callantsoog-Huisduinen, 1610-1611 in fasen

Bronnen:

 
Tekst: Frank van Loo


Zijper Museum, Schagerweg 97b, 1751 CB Schagerbrug
WWW: http://www.zijpermuseum.nl/
Laatste wijziging: 28 december 2009
Informatie: info@zijpermuseum.nl