Bedijkingsoctrooien voor de Zijpe

Transcriptie Octrooi aan Van Scorel.

Met de hulp van Harry de Raad, oud-archivaris bij het Regionaal Archief Alkmaar en ervaren ‘hertaler’ van oude teksten, hebben de leden van een transcriptiegroepje bij het Zijper Museum gewerkt aan het omzetten van het Octrooi uit 1552 aan Jan van Scorel in hedendaags Nederlands. Dit octrooi, de vergunning voor het bedijken van de Zijpe, is door keizer Karel V aan Van Scorel verleend en is uit historisch oogpunt een zeer belangwekkend document.

Het octrooi geeft een beschrijving van het gebied dat Van Scorel mag bedijken, een stuk kleiner dan wat Van Scorel eigenlijk had willen droogleggen. De keizer vond evenwel de 6600 ha. waar hij akkoord mee ging al riskant genoeg.

In onderstaande afbeelding is het gebied dat Van Scorel mag bedijken, de Zijpe, donkergroen gekleurd. Het omringende gebied, lichter groen gekleurd, had Van Scorel ook willen droogleggen. 

Het octrooi maakt ook melding van eerder verleende octrooien voor de bedijking van de Zijpe. De desbetreffende plannen zijn geen van alle gerealiseerd.  Van Scorel kon zijn aanvraag doen omdat het octrooi dat aan zijn voorganger, Jan Glymes, heer van Zevenberghen, was verleend in 1552 (al enkele jaren) verlopen was.

Zoals in veel vergunningen staan ook in het octrooi aan Van Scorel tal van voorwaarden waaraan hij zich dient te houden bij het uitvoeren van zijn bedijkingsplan. Zo moeten er twee schinkeldijken worden aangelegd die het eiland  ’t Ooghe (Callantsoog) met de nieuwe Zijper polder verbinden.

Nader onderzoek Harry de Raad.

Na de hertaling van het genoemde octrooi heeft Harry de Raad op verzoek van het Zijper Museum de hierboven aangeduide octrooien en nog enkele andere nader onderzocht. Daaronder ook het octrooi voor de bedijking van polder de Burghorn, waarmee ook een stukje Zijpe werd drooggelegd.

Op 3 april jl. vond in het museum een bijeenkomst plaats waarin De Raad het resultaat van dit onderzoek presenteerde. Bij deze bijeenkomst werd tevens de digitale restauratie door Rutger Jan Bredewold van de kleine Zoutmankaart toegelicht en werd de gerestaureerde kaart getoond.

Door Joop Luten van SchagenPLUS zijn filmopnamen gemaakt van de april-bijeenkomst en zijn de genoemde sprekers beiden geïnterviewd. Het deel dat gewijd is aan de Zoutmankaart is al eerder als nieuwsbericht op de website van het Zijper Museum en als webartikel op via SchagenPLUS verschenen. Het huidige bericht heeft betrekking op de bijdrage van De Raad. Met toestemming van Joop Luten wordt hieronder de link naar het desbetreffende filmpje weergegeven. Klik op SchagenPLUS om daar het volledige artikel te lezen.              

Video afspelen
Kaart van Noord-Holland uit 1570 van Christiaan Sgroten, bewertk bij het Zijper Museum

Loading

Scroll naar boven
"Zuiderzon - toen en nu" op zondag 8 oktober

Deze bijeenkomst is tot nader order uitgesteld